Fosforna gnojiva – sirovi fosfati (fosforiti)2 min read

By | 20.06.2011

Sirovi fosfati (fosforiti)  su sirovina iz koje se dobivaju superfosfati i druga fosforna gnojiva. Ako se upotrebljavaju za gnojidbu, fino se melju da bi im djelovanje u tlu bilo što bolje i brže. Osim fosforne kiseline sadrže 46-48% vapna, oko 1% Mg i  manje količine mikroelemenata.

Ti fosfati dolaze na tržište kao hiperfos ili hiperfosfat, mikrofos i pod sličnim imenima. U njima je fosfor u obliku tri-kalcij fosfata, koji se ne topi u vodi, nego djelomično u limunskoj kiselini (citratu). Mobilizacija fosfora iz tog oblika prilično je spora, a moguća je samo u kiselim tlima i na području s dovoljno oborina. U neutralnim i alkalnim tlima, primjena sirovih fosfata se ne preporučuje. Sirovi fosfati se prvenstveno preporučuju za gnojidbu višegodišnjih kultura i meliorativnu gnojidbu (fosfatizaciju) kod koje se zahtjeva produženo djelovanje.

Zbog sporijeg rastvaranja ta se gnojiva unose u tlo osnovnom obradom, a ne upotrebljavaju se za startnu niti ovršnu gnojidbu (prihranu). Osobito povoljno djeluju na teškim glinovitim tlima (pseudoglejima). Ako je potrebno brzo djelovanje fosforne kiseline, prednost se daje primjeni superfosfata.

Spojevi kalcijevih silikofosfata u koje pripada Thomasov fosfat, ne tope se u vodi, ali se otapaju u slabim kiselinama tla, i zbog toga je njihov fosfor pristupačniji biljkama nego onaj u trikalcijskom fosfatu.

Thomasov fosfat dobiva se kao nusproizvod pri proizvodnji čelika iz željezne rudače koje sadrže fosfor. Budući da se fosfor u Thomasovom fosfatu nalazi u mješanim kristalima kalcijeva silikofosfata, ne može se izraziti istom formulom.

Taj sivo-crno-plavi prah bz mirisa vrlo je malo higroskopan, pa se lako uskladištava. Osim fosforne kiseline, Thomasov fosfat sadrži 45-50% vapna, 1-5% magnezija (Mg), 3-6% mangana (Mn) te mikroelemente; bakar, kobalt, bor i molibden.

Ovo gnojivo se vrlo dobro veže za čestice tla i može se primjeniti na svim tlima, a osobito na tlima koji oskudijevaju vapnom/kalcijem (kisela tla). Ranije se smatralo da je fosforna kiselina iz Thomasovog fosfata teško topiva i da jako sporo djeluje u tlu, ali su novija ispitivanja pokazala da dosta brzo djeluje. Unatoč tome, Thomasov fosfat ima i produženo djelovanje u tlu.

Thomasov fosfat se osobito preporuča za gnojidbu kultura s dužom vegetacijom, gdje fosfor treba djelovati duže vrijeme, kao što su trajni nasadi i travnjaci. Prilikom gnojidbe oranice uputno je 2/3 gnojiva zaorati prilikom osnovne obrade, a ostalu 1/3 predsjetveno plitko unijeti u tlo.

I time je serija članaka o fosfornim gnojivima gotova. Tema slijedeće serije su kalijeva gnojiva.

Slični članci

  • Fosforna gnojiva – Sekundarni kalcijevi fosfati Sekundarni kalcijevi fosfati. Fosforna kiselina u sekundarnim kalcijevim fosfatima nije topljiva u vodi, ali je većim dijelom topljiva u amonij-citratu, što otprilike odgovara biljci […]
  • Fosforna gnojiva – 2. dio (superfosfat) (nastavak na temu fosfornih gnojiva) Superfosfat se proizvodi u obliku sivkastog praška i granula, a treba ga čuvati na suhom mjestu da se ne zgruda.  Superfosfat se topi u vodi do 90%. […]
  • Makro i mikro elementi Da bi bolje razumjeli, a samim time i proveli gnojidbu, riječ-dvije o dva vrlo česta termina; makro i mikro elementi. Osnovna razlika je u količini pojedinog biogenog elementa koji je […]
  • Fosforna gnojiva – 1. dio Fosforna gnojiva dijele se u nekoliko skupina prema obliku fosforne kiseline koju sadrže. To su: Kalcijeve soli ortofosforne kiseline Kalcijevi silikofosfati Kombinirana fosforna […]
  • Mikoriza u uzgoju povrća (I) Intenzivna proizvodnja povrća, zbog želje za visokim i kvalitetnim prinosima uzgajanih kultura zahtjeva obilnu gnojidbu mineralnim gnojivima i čestu primjenu zaštitnih sredstava. U uzgoju […]

Komentiraj

E.mail adresa neće biti objavljena. Zahtijevana polja su označena s *